Waarheid en Werkelijkheid

Naar aanleiding van een gesprek over Waarheid en Werkelijkheid schreef iemand:

Als atheïst ben ik van mening dat God niet bestaat. Dat maakt mijn werkelijkheid anders dan de jouwe, lijkt mij. Dit alleen maar als argument om aan te tonen dat DE WERKELIJKHEID niet bestaat. Mijn conclusie is dat iedereen zijn eigen waarheid heeft, waarmee DE WAARHEID (en daarmee DE WERKELIJKHEID) niet bestaat.

Het eerste dat je zegt is: „Als atheïst ben ik van mening dat God niet bestaat”. Uiteraard is dat voor mij geen probleem, maar ik vraag me wel af waarom dat jouw werkelijkheid anders maakt dan die van mij. We hebben blijkbaar een verschillend beeld van ‘werkelijkheid’. Ik denk echter dat er geen verschil is in werkelijkheid, maar in beleving van die werkelijkheid. We leven in een wereld waar maar één werkelijkheid geldt: de natuurlijke. Oftewel een werkelijkheid die het gevolg is van gebeurtenissen in een bepaalde tijd en op een bepaalde plaats.

De dreun als werkelijkheid

Als wij elkaar tegenkomen en ik geef jou een dreun voor je hoofd is dat een objectieve werkelijkheid. Objectief in tijd en plaats. We beleven echter allebei iets anders, maar de gebeurtenis (de werkelijkheid) is hetzelfde. De gebeurtenis is dat twee mensen elkaar tegenkomen en dat één van de twee, de ander een dreun geeft. Een gebeurtenis is feitelijk en daarmee werkelijk; een beleving (van die werkelijkheid) is voor alle partijen anders en dus subjectief. Het punt is echter dat wij allebei partij zijn in één werkelijkheid, die we verschillend beleven. Het punt is echter, dat we naderhand die werkelijkheid gaan verhalen vanuit onze beleving.

Omdat de werkelijkheid een momentopname is, maar jouw beleving (zeker als jij degene bent die de dreun krijgt) voor langere tijd blijft bestaan. Naar mijn mening is dat de reden waarom je vervolgens schrijft: „Dat maakt mijn werkelijkheid anders dan de jouwe, lijkt mij“. Je verwart  werkelijkheid met beleving. Dat doe je ook als je vervolgens zegt: „Dit alleen maar als argument om aan te tonen dat DE WERKELIJKHEID niet bestaat“. Beleving is subjectief en is voor iedereen anders. Je kunt dus niet zeggen, dat DE beleving bestaat, want daarmee zeg je dat iedereen hetzelfde ervaart als ze ‘toevallig’ op hetzelfde moment bij een bepaalde gebeurtenis aanwezig zijn. Concluderend kan ik dus stellen, dat we allemaal dezelfde werkelijkheid gemeenschappelijk hebben, maar dat we allemaal een verschillende beleving hebben. Dat geldt voor elk mens waar ook ter wereld. Het punt is echter dat die werkelijkheid door de meeste mensen op verschillende plekken wordt beleefd.

De aardbeving als werkelijkheid

Stel, aan de andere kant van de wereld vindt een aardbeving plaats. En stel nu ook dat elk mens, waar ook ter wereld, op hetzelfde moment van die gebeurtenis op de hoogte wordt gesteld, dan hebben alle mensen die werkelijkheid (de aardbeving) gemeenschappelijk. Maar je begrijpt dat degene die de aardbeving aan den lijve ervaart, iets anders meemaakt dan degene die het life volgt via TV of een ander medium. Maar niemand zal zeggen, dat die aardbeving gebeurt in een andere werkelijkheid. Je kunt je nu eenmaal niet onttrekken aan de werkelijkheid, maar je wel afsluiten voor de beleving ervan.

De conclusie die je trekt: „Mijn conclusie is dat iedereen zijn eigen waarheid heeft, waarmee DE WAARHEID (en daarmee DE WERKELIJKHEID) niet bestaat“ is dan ook niet terecht. Daarnaast koppel je nu werkelijkheid aan waarheid. Je vergelijkt appels met peren. De werkelijkheid is feitelijk waar, (en geen begrip); waarheid is niet feitelijk, maar wel degelijk een begrip (filosofisch). Als je een werkelijke situatie meemaakt op het moment dat die plaatsvindt, is die op dat moment waar. Maar deze waarheid is uitermate vluchtig. Denk even aan die dreun. Die is waarheid op het moment dat die plaatsvindt. Maar even later is die alweer voorbij en is de dreun geen waarheid meer. Ik zal ‘m dan ook ontkennen als de politie aan mij vraagt of ik jouw een dreun heb gegeven. En als jij geen blauw oog van die dreun hebt overgehouden, zal het lastig zijn om die te bewijzen. Met andere woorden: de werkelijkheid is geen waarheid in zichzelf. Daarom maak ik onderscheid tussen een waarheid of iets dat tijdelijk waar is en dé waarheid. Waarheid in de natuurlijke wereld, een gebeurtenis of situatie die plaatsvindt, is altijd tijdelijk. De waarheid van een moment, is dat ook.

De werkelijkheid als onwaarheid

Het blijkt – dat leert ons de ervaring – dat alles in de natuurlijke wereld en dus ook de werkelijkheid die door haar wordt gevormd, tijdelijk is. Alles gaat voorbij. De werkelijkheid van een seconde geleden, wordt vervangen en ingehaald door de werkelijkheid van de seconde later. Daaruit concludeer ik, dat niets in de natuurlijke wereld dus dé waarheid kan worden genoemd. Dé waarheid kan alleen maar Waarheid zijn als ze blijft. Iets dat voorbij gaat kan nooit dé waarheid zijn. Dat impliceert echter dat de werkelijkheid ook nooit dé waarheid kan zijn. Als je het dus hebt over dé waarheid en je koppelt die aan dé werkelijkheid, dan moet die werkelijkheid óók voor altijd blijven bestaan.

Tot nu toe heb ik het gehad over abstracte begrippen. Maar het punt is, dat we waarschijnlijk allebei wel beseffen dat de zichtbare werkelijkheid (overigens de enige werkelijkheid de een atheïst aanneemt) van voorbijgaande aard is. En er is geen enkele reden om aan te nemen, dat die werkelijkheid op een bepaald moment dé waarheid wordt. Je wordt voortdurend, vanaf het moment dat je geboren wordt, tot het moment dat je weer sterft, geconfronteerd met de tijdelijkheid van het bestaan. De hele wereld (alle mensen) hebben daar last van. Maar ik denk dat het probleem van tijdelijkheid voor jou als atheïst alleen maar groter wordt, naarmate je ouder wordt. Nu hoop je nog dat de wetenschap (de kennis die de mens ontwikkelt) op een gegeven moment dé waarheid wel zal onthullen. Een waarheid die blijft en waar je, dat hoop je nog meer, deel van uit mag maken. Maar de werkelijkheid laat zien, dat dé waarheid in het menselijk denken niet kan worden gevonden. Immers, het menselijk denken zelf is vergankelijk, want verdwijnt op het moment dat je sterft.

De beperking van het atheïstisch denken

Maar als atheïst heb je in overmoed en bij voorbaat de enige weg geblokkeerd die hoop biedt op een werkelijkheid die niet meer vergaat en dus getuigt van dé waarheid. Elke atheïst hoopt dat de werkelijkheid, zoals wij die allemaal kennen, uiteindelijk óók dé waarheid zal blijken te zijn. Hij hoopt daarop. Maar zijn wetenschap bewijst hem, dat zijn hoop en verwachting vooralsnog ongegrond is. Hij maakt zich nog geen zorgen, omdat zijn natuurlijke leven hem nu nog voldoende uitdagingen geeft die hij het hoofd kan bieden. Maar uiteindelijk zal ook hij tot de conclusie komen, dat zijn leven als los zand tussen zijn vingers wegvloeit. En dat het zand eigenlijk bestaat uit de uitdagingen die hij voor zijn leven zag. Wat overblijft is de grootste uitdaging in elk mensenleven: het leven zelf behouden. Het is als het geldpakhuis van Dagobert Duck; er lijkt geen einde aan te komen, maar uiteindelijk zie je toch de bodem schemeren. En de laatste hoop is dan, dat in elk geval het geluksdubbeltje er nog zal liggen.

Een spreekwoord zegt dat je op het verkeerde paard kunt wedden. Dat geldt in het bijzonder voor de atheïst. Zolang hij van mening is, dat God niet bestaat, wedt hij op het verkeerde paard. En dat terwijl hij ziet, dat het paard waar hij al zijn geluk en zaligheid van afhankelijk heeft gemaakt, bijna zeker de eindstreep niet zal halen. Ik hoop dus in jouw geval dat je tijdig (voordat je jouw dubbeltje echt nodig hebt) je mening bijstelt en in ieder geval de mogelijkheid open houdt, dat er een onvergankelijke werkelijkheid én Waarheid bestaat, ook al ben je van mening dat het niet het geval is. Wellicht dat dan toch dé Waarheid zich aan jou bekend kan maken.

Dit artikel is geplaatst op: 3 februari 2021

Jezus Christus heerst in Gods Koninkrijk

“… Maar wie volhardt tot het einde, die zal behouden worden. En dit evangelie van het Koninkrijk zal in de gehele wereld gepredikt worden tot een getuigenis voor alle volken, en dan zal het einde gekomen zijn”.

Matthew 24:13-14 (NBG1951)

Abonneren?

Voer je e-mailadres in om je in te schrijven op dit blog en e-mailmeldingen te ontvangen van nieuwe berichten.

u

Heeft u een vraag...

en/of een opmerking?

...neem dan contact op.

Wilt U reageren op dit artikel?

Als u een reactie wilt geven of een gesprek wilt starten over wat u in dit artikel heeft gelezen, dan vraag ik u een account aan te maken en in te loggen.

Heeft u reeds een account dan kunt u hieronder inloggen. Geen account? Hier kunt u registeren.

Voordat u een account aanmaakt ....

Het account is bedoeld om u in de gelegenheid te stellen te reageren op artikelen. Dit is een service aan mijn lezers. Ik ga er derhalve vanuit, dat áls u een account aanmaakt, u óók reageert op een artikel.

Iedere bezoeker kan een account aanmaken. Maar aan ‘werkeloze’ abonnee’s heb ik geen behoefte. Een dergelijk ‘stille’ abonnee zal dan ook, meestal na 48 uur, van mijn website worden verwijderd. Als u binnen 48 uur een reactie schrijft op een artikel, zal uw account uiteraard niet meer worden verwijderd, tenzij u daarom verzoekt of uzelf via uw admin-paneel verwijdert.

Ik ben op zoek naar zinvolle en constructieve reacties en niet naar potentiële spammers.

Q

Login voor reacties en gesprekken