Over: goed en kwaad in de natuur

Noem mij een voorbeeld van een natuurwet die gebroken wordt.

Een atheïst

Ik denk dat je eerder de vraag moet stellen wat er eerder was de wet of de natuur. Is de natuur het gevolg van een wet of gaat de natuur aan de wet vooraf.

Als de wet er eerder was, dan dringt de vraag zich op waar dan die wet vandaan komt en als de wet een gevolg is, dan is het de vraag waarom de mens die wet dan als zodanig herkent.  

Een natuurwet is, mijn inziens, gewoon een theoretisch beginsel dat waar is totdat het tegendeel is aangetoond.

Zo kun je op grond van opgedane ervaringen stellen dat ieder mens doodgaat en tot stof vervalt. De opstanding van Christus lijkt (diplomatisch uitgedrukt; ik bedoel: bewijst) de uitzondering op de regel te zijn. En zo kan ik wel meer voorbeelden geven. Over het algemeen noemen we dat wonderen. Jezus die over het water loopt, is nog zo’n voorbeeld. Denk ook aan de hemelvaart van Christus; het was geen geest die uit het zicht verdween.

Maar goed, dat is eigenlijk niet waar het mij om gaat.

Inderdaad heb je gelijk als je stelt dat in de natuur geen goed en fout bestaat. Maar dat komt omdat de natuur op zich redeloos is. Ze functioneert gewoon ‘as is’. Maar de mens is niet redeloos! Als wij iets goed of fout noemen is dat omdat wij, in tegenstelling tot de rest van de schepping, niet redeloos zijn en een moreel besef hebben.

Juist dát besef geeft ons (als mens) zaken als natuurwetten te zien en goed en fout te beoordelen. We ‘zien’ in de natuur dat er mechanismen aanwezig zijn die kapot maken en we ‘zien’ mechanismen die het kapotte weer trachten te herstellen. De mens is het enige schepsel dat die mechanismen ziet en moreel beoordeelt.

Naar mijn mening wijst dit alles op een Schepper die daardoor aan de mens een boodschap doorgeeft: immers door het ‘zien’ van die mechanismen en morele besef, dat de mens als enige bezit, groeit als vanzelf ook het besef van verantwoording. Aan die verantwoording (vanwege de mogelijkheid om te oordelen) kan geen mens zich, normaal gesproken, onttrekken.

Door het inzicht, dat de mens heeft in het ‘goed’ en ‘fout’ functioneren van de natuur, te negeren en te stellen: “het is wat het is”, ontken je onterecht de verantwoording die in het inzicht besloten ligt. Je maakt de mens, net als de rest van de schepping, tot redeloos. Maar daarmee ontstaat intrinsiek een conflict, dat je vanzelfsprekend niet kunt oplossen door het hoofd in het zand te steken, omdat je wel kunt doen alsof je redeloos bent maar het concreet nooit bent.