Kerk

Terug naar: Kort door de Bocht

God dienen naar eigen inzicht

De Kerk is de wereldwijde zichtbare manifestatie van gelovigen, die groepsgewijs elk op hun eigen manier uiting aan hun geloof geven. De Kerk bestaat uit zeer veel denominaties, kerken, gemeenten en groepen. 

Het zijn religieuze instituten die door mensen zijn opgericht om ‘gelovigen’ in de gelegenheid te stellen via ingestelde regels en verordeningen (hun) god of goden te dienen. 

Dat laatste impliceert dat het begrip ’Kerk’ universeel is en niet persé christelijk hoeft te zijn. Ook moslims en boeddhisten, maar ook bewust ongelovigen (atheïsten), kennen een vorm van kerk-zijn. Ze noemen hun ‘kerk’ alleen niet zo! Christelijke kerken delen op papier (de dogma’s en leerstellingen) in ieder geval het geloof in God en Jezus Christus.

Het woord “kerk”

Formeel is ‘een kerk’ een verzameling mensen, die slechts één ding gemeenzaam hebben en dat is dat ze zich geroepen weten.  In vroegere tijd was dit een groep mensen die door de overheid was uitgekozen om te stemmen. Deze groep vertegenwoordigde als het ware het hele volk bij de overheid door haar stem te laten horen bij staatsaangelegenheden. Ze mocht niet actief meedenken, maar mocht wel zeggen of ze het met de besluiten eens was.

De groep bestaande uit mensen, die gezamenlijk mochten stemmen, werd ‘ecclesia’ genoemd. Kerk, zouden we nu zeggen. Het begrip kerk was dus oorspronkelijk veel meer seculier en politiek, dan wat het in de loop van de tijd is geworden: theologisch en religieus. De paradox in deze is echter, dat het begrip dan wel theologisch is geworden, maar dat de kerk zelf, zich praktisch als seculiere entiteit heeft ontwikkeld. De Rooms Katholieke Kerk heeft zelfs een eigen staat (Het Vaticaan) en consulaten over heel de wereld.

De ‘eerste’ kerk

De eerste echte kerk was door en door Joods. Ze ontstond in de woestijn onder leiding van Mozes, de eerste en enige! voorganger, die door God geroepen was. Eigenlijk ontstond ook Israël zelf als religieuze eenheid pas in de woestijn. Uit Abraham kwamen de natuurlijke kinderen, van wie de nakomelingen meer dan 400 jaar later in de woestijn door de wet van Mozes tot een religieus volk werden gesmeed.

God riep Israël niet via Abraham, maar via Mozes en de Wet. Dit verklaart ook de discussie die later ontstond tussen Jezus en de Wetgeleerden (Johannes 8:39) “Zij antwoordden en zeiden tot Hem: Onze vader is Abraham. Jezus zeide tot hen: Indien gij kinderen van Abraham zijt, doet dan de werken van Abraham;” Paulus werkt dit verder uit (Romeinen 9:7) “en zij zijn ook niet allen kinderen, omdat zij nageslacht van Abraham zijn, maar: Door Isaak zal men van nageslacht van u spreken” en in Galaten 3:7 concludeert hij: “Gij bemerkt dus, dat zij, die uit het geloof zijn, kinderen van Abraham zijn.”

 De eerste kerk was ook in dit geval een puur natuurlijke aangelegenheid, want het ging bij het houden van de wet enkel om het doen. Maar ook Israël was dus niet zelf in staat om zich via het onderhouden van de Mozaïsche wet te ontworstelen aan de wet van slavernij, die zich sinds de overtreding van Adam van het menselijk geslacht meester had gemaakt. Israël was letterlijk door God uit Egypte geroepen. Hij bracht hen naar de berg Horeb in de Sinaï woestijn en gaf hun daar de wet. Israël vormde dus pas toen een kerk in de zin van een verzameling van ’er-uit-geroepenen’. Het werd een kerk, compleet met voorgangers, leerstellingen, regels en wetten. God had echter een bijzondere bedoeling met het vormen van juist deze kerk.