“De ziel, waar de vrije wil tot uitdrukking wordt gebracht?”

Ter bespreking: Het is de ziel waar de mens zijn vrije wil tot uitdrukking brengt en zijn eigen heerschappij uitoefent. Waarschijnlijk is het daarom dat in Lev. en Num. wordt gezegd : “de ziel die zondigt”; die dus verzoend moet worden. Verzoend door een ziel: “Als Zijn ziel Zich tot een schuldoffer gesteld zal hebben” (Jes.53:10).

Mijn commentaar

Naar mijn mening wordt in de Bijbel de gehele mens een ziel genoemd. Een ziel bestaat dan ook uit de eenheid van het lichaam, met de ziel en de geest. De geest kunnen we binnen deze eenheid het levensbeginsel noemen, oftewel dat wat de mens motiveert en stuurt. De ziel, maar ook de geest, kunnen wel worden onderscheiden van het lichaam, maar er niet van worden gescheiden, zolang het lichaam in ‘functie’ is. Daarnaast kunnen we de ziel en het lichaam zien als onlosmakelijk met elkaar verbonden, terwijl de ‘geest’ die twee-eenheid als het ware van ‘boven’ bestuurt en inhoud geeft. Dat wil tevens zeggen, dat de ‘geest’ van de mens tijdens het natuurlijke leven kan veranderen of worden vernieuwd, maar dat de ziel alleen maar kan worden beschadigd/hersteld, net als het lichaam. 

Adam werd dan ook een ‘levende ziel’, omdat hij van God een levensgeest ontving, die afwijkt van de levensgeest van de dieren. Die levensgeest zorgt er voor dat zowel de mens als de dieren ’levend’ zijn, dat wil zeggen een bewustzijn hebben. Het grootste verschil tussen de beide ‘levensgeesten’ is, dat de mens zich van zichzelf bewust is en abstract kan denken. Daarom kan de mens abstracte keuzes maken (omdat hij in staat is consequenties creatief te doordenken) en leeft het dier zonder dat het zich daarvan bewust is. Een intelligent dier maakt dan ook enkel keuzes, waarvan het gevolg een deel van de ervaring is. Een dier handelt vanuit instinct, terwijl de mens creatief en van daaruit rationeel handelt.

Het ‘leven’ van de mens is dan ook anders dan het leven van de dieren. Mensen zijn verantwoorde wezens; de dieren zijn niet-verantwoorde wezens. Daarom kreeg Adam de verantwoording voor de dieren en kreeg hij van God de taak hen allen van een naam (de innerlijke identiteit) te voorzien. Maar ook dit vermogen (dat Adam van God ontving) is net als de rest van de schepping, aan de vergankelijkheid onderworpen. Het gevolg is, dat de dieren zich in de nabijheid van de mens niet meer op hun gemak voelen en ook verwilderen; de mens kan het karakter van de dieren niet meer controleren en sturen. Ze ‘voelen’ instinctief aan, dat de mens de zeggenschap over hen heeft verspeeld.

De vrije wil

Het is een misverstand te denken dat de wil van de natuurlijke mens vrij is. Men bedoelt met ‘een vrije wil’, dat de mens ‘vrij’ is in zijn keuzes om te doen en laten wat hij wil. Nu lijkt dat inderdaad een deel van de redenatie die de slang Eva voorschotelt: “gij zult als God zult zijn, kennende goed en kwaad”. Maar wie goed leest, ontdekt hier dat het niet gaat om de ‘wil’ (en je dus net als God in vrijheid kunt beslissen), maar om het kennen van goed en kwaad en dus rechtvaardig te oordelen. En dat heeft weer alles te maken met het (goede!) verlangen, wijs te zijn in het onderscheiden van goed en kwaad.

In mijn optiek is de wil echter vrij, als hij daarna niets meer wenst (of wil). Dit vrij zijn van de wil, is dan ook alleen maar mogelijk als de wil het beste wil, dat er maar te willen valt. Zolang dat meest optimale niet is gewild (en, in het geval van de door zonde beheerste mens, nooit kan worden bereikt), zal de wil blijven willen en niet tot rust kunnen komen. Dat ‘rusteloze bewegen’ van de wil, zorgt ervoor dat de wil dus maar op één punt werkelijk vrij is: als hij het goede, het welgevallige en het volkomene wil. En dit is precies wat Paulus omschrijft als de wil van God. Met andere woorden: pas als de menselijke wil synchroon ‘loopt’ met de wil van God, komt hij tot rust en is hij werkelijk vrij. Op dat moment is de mens werkelijk ‘als’ God; werkelijk kennende goed en kwaad.

Als de mens, door de overtreding van Adam, wordt losgekoppeld uit zijn relatie met God, is de menselijke wil zijn referentie kwijt. Een referentie waarvan hij zich echter niet bewust was. Dat wat overblijft is de wetmatigheid te kiezen tussen goed en kwaad. Maar omdat er nu geen Goddelijke referentie meer aanwezig is voor de menselijke wil, vormt de mens z’n eigen referentie-kader. Later zal de Schrift hiervan zeggen: “En de mens deed wat goed was in eigen oog”. Dat verklaart ook het feit, dat het onderscheid tussen goed en kwaad zich verplaatst omdat het als het ware gaat zweven. Dat wat toen goed was, beweegt zich richting kwaad; en dat wat toen kwaad was, beweegt zich nu richting goed. Het onderscheid wordt daardoor steeds vager en minder absoluut. Maar het verklaart ook, waarom het onderscheid tussen goed en kwaad veel meer gevoelsmatig is geworden.

Ondertussen is het echter wel zo, dat de wil van de mens als het ware overuren draait; hij komt niet meer tot rust en is dus niet vrij. Want dat wat de wil eigenlijk wil, is niet meer binnen bereik. Dus wordt ook de wil, door de zonde van hot naar her gedirigeerd. Maar het enige effect wat dat oplevert, is dat de wil steeds maar onrustiger wordt; hij gaat zich steeds meer gedragen als een dier, dat in een te kleine kooi is opgesloten. Ik ben van mening, dat de mensen, die deze ‘onrust’ onderkennen en daaronder ‘lijden’, tegelijkertijd beseffen dat die onrust hen weer naar de Schepper  terugbrengt. Zij zijn degenen, die Jezus bedoelt in zijn bergrede (Matth. 5:1 ev). Zij worden uiteindelijk weer door God gevonden, als Jezus zich in de volheid van de tijd, als Redder openbaart. Dat zijn de eenvoudigen van hart en de treurenden die door Hem zullen worden vertroost, nadat zij door het offer van Jezus Christus met de Vader worden verzoend.

Q

Neem contact op met de beheerder

U kunt onderstaand formulier gebruiken voor uw vraag, opmerking, correctie of aanvulling. Als uw bericht een specifiek artikel betreft, vergeet dit dan niet te vermelden. Indien u persoonlijk antwoord wilt ontvangen, geeft u dan u e-mailadres op. Uw bericht wordt dan niet op de website behandeld.
NB: Uw e-mailadres wordt niet door mij bewaard en ALLEEN gebruikt als u een persoonlijk antwoord wenst. Uw vraag/opmerking komt alleen bij mij terecht.

Neem contact met me op

Wilt U reageren op dit artikel?

Als u een reactie wilt geven of een gesprek wilt starten over wat u in dit artikel heeft gelezen, dan vraag ik u een account aan te maken en in te loggen.

Heeft u reeds een account dan kunt u hieronder inloggen. Geen account? Hier kunt u registeren.

Voordat u een account aanmaakt ....

Het account is bedoeld om u in de gelegenheid te stellen te reageren op artikelen. Dit is een service aan mijn lezers. Ik ga er derhalve vanuit, dat áls u een account aanmaakt, u óók reageert op een artikel.

Iedere bezoeker kan een account aanmaken. Maar aan ‘werkeloze’ abonnee’s heb ik geen behoefte. Een dergelijk ‘stille’ abonnee zal dan ook, meestal na 48 uur, van mijn website worden verwijderd. Als u binnen 48 uur een reactie schrijft op een artikel, zal uw account uiteraard niet meer worden verwijderd, tenzij u daarom verzoekt of uzelf via uw admin-paneel verwijdert.

Ik ben op zoek naar zinvolle en constructieve reacties en niet naar potentiële spammers.

Q

Login voor reacties en gesprekken