De mens is een religieus wezen. Dat concludeer ik uit het feit, dat de mensheid een collectief besef van verantwoordelijkheid heeft. Daarom zoekt hij ook collectief naar de zin van het leven of, persoonlijk, naar het doel van zijn bestaan. Iedere mens, waar deze ook wordt geboren of opgroeit, wil iets van zijn of haar leven maken. Maar ook dat van dit individuele streven alleen maar iets terecht komt, als we hulp van een ander krijgen. Vrijwillig of afgedwongen.

In onze tijd is het collectieve doel – en dus ons gevoel verantwoordelijk te zijn – sterk versmald. Het aantal mensen dat zich verantwoordelijk voelt voor het wel en wee van de wereld wordt steeds kleiner. En het aantal mensen, dat een persoonlijk doel nastreeft wordt steeds groter. De maatschappij wordt steeds meer egocentrisch gericht; het is ieder voor zich en God voor die ander.

Dat versmallen van de verantwoordelijkheid ten gevolge van het individualiseren van het doel van het bestaan, heeft invloed op de manier waarop de mens zijn religie, vooral in het welvarende deel van de wereld, gestalte geeft: Het christendom is veranderd in een consumenten religie. Men vraagt eerder wat het persoonlijke gewin is, dan dat men vraagt wat men voor de ander kan betekenen. Het christendom is verworden tot een supermarkt-godsdienst.

Letterlijk bevinden zich binnen de menselijke samenlevingen, al dan niet religieuze, markten waar vraag en aanbod de boventoon voert. Kerken, denominaties, gemeenten en groepen, streven naar de gunst van de (potentiële) bezoeker en trachten deze te verlokken met allerlei aanbiedingen. Net als in de wereld zelf, geldt ook op religieus vlak, dat je iets moet aanbieden; iets dat ergens anders niet of slechts in mindere mate te verkrijgen is.

Dat alles heeft tot gevolg, dat de potentiële gelovige is veranderd in een consument, die zelf een keuze kan en ook moet maken uit een praktisch oneindig aanbod. Dat past bij de individualisering van het doel van het bestaan en daarmee bij het versmallen van de verantwoording die elk mens van nature voelt. De religieuze wereld is een supermarkt, waar je een product kunt uitproberen. En als het, om welke reden dan ook, niet bevalt, dan kan het gewoon worden ingeruild voor een ander. Er is immers aanbod genoeg. En de verkopers verdringen elkaar om de gunst van hun potentiële klanten.

Maar het eigenlijke probleem is, dat een religie in feite niet anders kan, dan iets aanbieden. En omdat een religie zich altijd in de natuurlijke wereld afspeelt – religie is principieel een uiterlijke vorm van een god dienen – zal ook het product dat ze aanbiedt, altijd bij de natuurlijke wereld horen. Bij een religie gaat het nooit om wat de mens ís, maar wat hij dóet. Dus hoe hij op de ander overkomt. Een religie is derhalve altijd op de mens gericht; iemand die religieus handelt wil zich altijd aan een ander laten zien, met de bedoeling dat die ander het goedkeurt, maar het liefst nog dat die ander applaudisseert en ook zelf deel van de groep wordt, zodat in elk geval iemand zich kan beroemen.

Als je de kern van een religie wilt ontdekken, zul je haar moeten strippen van alles wat niet tot de kern behoort. Dat betekent in de praktijk, dat je alles weghaalt dat uiterlijk is. Als je dat toepast op het christendom, blijkt de kern juist te bestaan uit die uiterlijkheden. Je houdt dus niets over. Religie bestaat uit handelingen. Je kunt dus met het onderhouden van een religie nooit bouwen aan het doel van het bestaan. Als je dood gaat, komen de handelingen tot stilstand en daarmee vervalt de religie tot stof. Het resultaat kan wel zijn, dat je ondertussen een boekenkast vol hebt geschreven of dat je vele kerken hebt opgericht en velen hebt onderwezen. Maar op het einde is ook dat allemaal dode materie of slechts kennis die onherroepelijk verstoft en alleen nog maar waarde heeft voor degenen die nog steeds eenzelfde religieuze gedachte aanhangen.

Karl Barth gaf al aan, dat religie ongeloof is. Voor geloof zul je je dus moeten richten op iets anders dat een religie. Dat betekent in elk geval, dat je de supermarkt links moet laten liggen. Maar het meest belangrijke is, dat je erkent dat je het werkelijke doel in het leven niet kunt ontdekken in een religie. Maar waar dan wel? Het antwoord daarop wil ik in dit stukje niet geven. Dat kan ik ook niet. Ik zou daarmee slechts het consumentengedrag aan moedigen. Het enige dat ik je kan zeggen, is dat je moet zoeken. Dat is het enige dat je moet doen. Van harte zoeken. En de gedachte loslaten, dat je ook moet weten waar je naar zoekt. Dat klinkt paradoxaal en dat is het in feite ook. Tenminste voor de mens die gericht is op z’n eigen voordeel. Want die wil gewoon bepalen of het aanbod hem wel of niet bevalt.

De echte zoeker zoekt, zonder te weten wat hij vindt. En niet zelden heeft de vinder niet eens door dat hij een zoekend hart had. Weten hoe je tot geloof komt, is slechts voorbehouden aan hen die tot geloof gekomen zijn. Het heeft in elk geval te maken met het besef, dat wat je werkelijk zoekt, nooit te vinden is in de natuurlijke wereld. En aangezien je nog nooit een stap in de geestelijke wereld hebt gezet, weet je dus niet waar je in je hart werkelijk naar zoekt. Maar maak je geen zorgen: als je werkelijk zoekt, zul je vinden; Degene die jou vindt, is al onderweg, want Hij heeft het hart gezien.

Q

Neem contact op met de beheerder

U kunt onderstaand formulier gebruiken voor uw vraag, opmerking, correctie of aanvulling. Als uw bericht een specifiek artikel betreft, vergeet dit dan niet te vermelden. Indien u persoonlijk antwoord wilt ontvangen, geeft u dan u e-mailadres op. Uw bericht wordt dan niet op de website behandeld.
NB: Uw e-mailadres wordt niet door mij bewaard en ALLEEN gebruikt als u een persoonlijk antwoord wenst. Uw vraag/opmerking komt alleen bij mij terecht.

Neem contact met me op

Wilt U reageren op dit artikel?

Als u een reactie wilt geven of een gesprek wilt starten over wat u in dit artikel heeft gelezen, dan vraag ik u een account aan te maken en in te loggen.

Heeft u reeds een account dan kunt u hieronder inloggen. Geen account? Hier kunt u registeren.

Voordat u een account aanmaakt ....

Het account is bedoeld om u in de gelegenheid te stellen te reageren op artikelen. Dit is een service aan mijn lezers. Ik ga er derhalve vanuit, dat áls u een account aanmaakt, u óók reageert op een artikel.

Iedere bezoeker kan een account aanmaken. Maar aan ‘werkeloze’ abonnee’s heb ik geen behoefte. Een dergelijk ‘stille’ abonnee zal dan ook, meestal na 48 uur, van mijn website worden verwijderd. Als u binnen 48 uur een reactie schrijft op een artikel, zal uw account uiteraard niet meer worden verwijderd, tenzij u daarom verzoekt of uzelf via uw admin-paneel verwijdert.

Ik ben op zoek naar zinvolle en constructieve reacties en niet naar potentiële spammers.

Q

Login voor reacties en gesprekken