Er is in de wereld een spreekwoord dat luidt: ‘Gedane zaken nemen geen keer’. Men wil daarmee zeggen, dat hetgeen tot stand is gebracht, niet meer ongedaan gemaakt kan worden. Dat geldt ook voor de kerk. Ook zij kan niet meer ‘ongedaan worden gemaakt’. De reden is niet dat God over de kerk waakt, maar dat het vormen van een kerk voor de natuurlijke mens de enige mogelijkheid is, uiting te geven aan zijn behoefte zijn god te dienen.

Het dienen van (een) god zit de mens in de genen. Dientengevolge is de kerk (in een groot aantal varianten) inmiddels vast in de diverse samenlevingen geworteld. Je zou kunnen zeggen, dat de kerk aan de mens zijn identiteit geeft. Je kunt pas echt weten wat de mens bezighoudt, als je ziet tot welke kerk hij behoort.

Elke samenleving op deze wereld kent haar kerken. Dat is het gevolg van het feit dat ieder mens op deze wereld beseft, dat er een god is die men ‘moet’ dienen. Je zou dat in algemeen ‘de zin van het leven kunnen noemen’. De mens ervaart het leven als zinloos, wanneer hij niet aan iets dienstbaar is. Dat kan uiteraard van alles zijn: God, goden, carrière, bezit, geld, macht enz. Mensen die een gemeenschappelijk doel nastreven – je zou ook kunnen zeggen: die dezelfde god dienen – zullen elkaar opzoeken en proberen gezamenlijk op te trekken. Daaruit ontstaan gemeenschappen. Dat is van oudsher al het proces dat plaatsvindt, wanneer mensen een gemeenschappelijk (levens)doel hebben.

Binnen deze gemeenschappen ontstaan leiders. Dat zijn degenen met visie en het natuurlijke vermogen om de gemeenschap te leiden richting het gemeenschappelijke doel dat men nastreeft. Het probleem is echter, dat op deze manier altijd een hiërarchische constructie ontstaat. Je krijgt, zonder uitzondering, een organisatie die bestaat uit gelovigen op verschillende niveaus. Die verschillende niveaus worden zichtbaar gemaakt door het dragen van bepaalde kleding of het verstrekken van titels en posities. Daarnaast wordt het leiderschap versterkt door regelgeving. Daardoor kan niet zomaar weer afscheid worden genomen van iemand die niet voldoet in de positie die hij of zij bekleedt.

Zoals gezegd gaat het bij de kerk om het meest wezenlijke waar de mens mee bezig kan zijn. Dat is dé kerk. De kerk is een uiting. Een resultaat of een gevolg van wat de mens als meest belangrijk beschouwt. En dat is per definitie religieus. Dat wil echter niet zeggen, dat de mens dat religieuze aspect bewust altijd nastreeft. Religie bevindt zich in het hart van de manier waarop de mens bezig is met wat hij het meest wezenlijke van het leven vindt.

Het najagen van een levensdoel is altijd religieus, omdat het een vorm van toewijding, maar ook verering en aanbidding heeft. De mens kan zich – als enige van de schepping – vrijwillig dienstbaar opstellen ten opzichte van het levensdoel, in de hoop dat dat levensdoel uiteindelijk wordt bereikt. Men is er dan voortdurend mee bezig en staat het volkomen ten dienste. Men is bereid er alles voor op te offeren – zelfs te sterven – opdat juist dat doel wordt gerealiseerd.

Als zodanig is er geen wezenlijk onderscheid tussen de mens die gelooft in een god en de mens die dat bewust niet doet. Iedere mens heeft een eigen (levens)doel en dat wordt uiteindelijk vanzelf tot de god waaraan hij zich onderwerpt. De gelovige heeft z’n kerk en de atheïst heeft z’n kerk. En elke kerk is gebouwd rond de dienst en verering van de betreffende god. En elke kerk heeft haar eigen dienaren die de leden begeleiden in het bereiken van het doel, dat de betreffende gemeenschap nastreeft.

De aanwezigheid van verschillende doelen en dientengevolge verschillende kerken, veroorzaakt conflicten. Er zijn immers veel gemeenschappelijke doelen. De wegen die men gaat om het (individueel beleefde) doel te bereiken zijn echter niet zelden totaal verschillend. Men denkt dezelfde god te dienen, maar doet dat op verschillende manieren. De godsdiensten – de wijze waarop men het doel wil bereiken – wijken af. Het gevolg is onenigheid, die vaak uiteindelijk uitdraait op geweld.

Geweld is, paradoxaal, altijd het resultaat van onmacht, omdat de ander nu eenmaal niet te overtuigen is. Vervolgens kan men niet accepteren, dat anderen hun doel op hun wijze willen bereiken, omdat men overtuigd is van de juistheid van het eigen gelijk: de confrontatie met andersdenkenden wordt ervaren als een aanval op het eigen bolwerk. Dat geldt voor zowel de één als de ander. Een andere mening dwingt immers tot het overdenken van het eigen standpunt en dat is nu eenmaal niet leuk en loopt niet zelden uit op het oeverloos herhalen van zetten.

Dat komt ten eerste omdat de gemiddelde gelovige niet of nauwelijks over de eigen standpunten nadenkt en ten tweede omdat een discussie over dogmatische meningen een ver weg gestopte twijfel naar boven kunnen brengen. Vele volgelingen of gelovigen behoren het liefst bij de grootste of machtigste ‘club’; hun mening is een soort democratisch standpunt: we denken er allemaal zo over; de grote leiders uit het verleden (lees: de kerkvaders) zagen het ook al zo. Dit soort conflicten kunnen overal op de wereld en in elke (geloofs)gemeenschap voorkomen.

Kerken vinden we overal op de wereld. Ze zijn niet alle per definitie religieus, maar vertegenwoordigen wel altijd het streven van de mens om het einddoel – dat in de kern altijd individueel is – te behalen. Daarom zijn er kerken in ontelbare vormen. Ze hebben echter alle één specifiek kenmerk: het zijn verzamelplaatsen van ‘gelovigen’ die hetzelfde einddoel voor ogen staat. De ‘gelovigen’ versterken zo samen het gevoel één te zijn. Dit is de reden voor het vormen van verenigingen, stichtingen, clubs, zelfs bedrijven of organisaties, maar ook kerken, denominaties, gemeenschappen en gemeenten.

Het vormen van een kerk is een puur seculiere bezigheid. Afhankelijk van het einddoel dat men nastreeft, geven we er een naam aan, zodat de naam de lading zoveel mogelijk dekt. Het is een misverstand om het vormen van een kerk enkel te zien als een godsdienstige aangelegenheid, waar een godheid wordt vereerd en gediend.

De (religieuze) behoefte van de mens om zich op een, al dan niet materiële, godheid (= het belangrijkste in het leven) te richten, iets dat vanuit de mens zelf komt. Met andere woorden: ieder mens is religieus. En omdat ieder mens religieus is, zoekt hij per definitie naar een mogelijkheid om met zoveel mogelijk gelijkdenkenden daaraan uiting te geven. En als hij die ‘uiting’ dan in de praktijk deelt met anderen, kun je zeggen dat deze groep een kerk vormt.

Omdat elke kerk of levensbeschouwelijke groep in deze wereld altijd op deze wijze ontstaat, durf ik de stelling aan, dat geen enkele kerk op deze wereld zich het predikaat “van de Heer” (de vertaling van het Griekse woord κυριακός (kyriakos) kan toe-eigenen. Alleen de Gemeente ( = het Lichaam van Christus) heeft dat recht. Maar het kenmerk van die Gemeente is, dat ze in deze wereld onzichtbaar is voor natuurlijke ogen. Ze wordt enkel daar zichtbaar waar haar Heer zich wil manifesteren.

Q

Neem contact op met de beheerder

U kunt onderstaand formulier gebruiken voor uw vraag, opmerking, correctie of aanvulling. Als uw bericht een specifiek artikel betreft, vergeet dit dan niet te vermelden. Indien u persoonlijk antwoord wilt ontvangen, geeft u dan u e-mailadres op. Uw bericht wordt dan niet op de website behandeld.
NB: Uw e-mailadres wordt niet door mij bewaard en ALLEEN gebruikt als u een persoonlijk antwoord wenst. Uw vraag/opmerking komt alleen bij mij terecht.

Neem contact met me op

Wilt U reageren op dit artikel?

Als u een reactie wilt geven of een gesprek wilt starten over wat u in dit artikel heeft gelezen, dan vraag ik u een account aan te maken en in te loggen.

Heeft u reeds een account dan kunt u hieronder inloggen. Geen account? Hier kunt u registeren.

Voordat u een account aanmaakt ....

Het account is bedoeld om u in de gelegenheid te stellen te reageren op artikelen. Dit is een service aan mijn lezers. Ik ga er derhalve vanuit, dat áls u een account aanmaakt, u óók reageert op een artikel.

Iedere bezoeker kan een account aanmaken. Maar aan ‘werkeloze’ abonnee’s heb ik geen behoefte. Een dergelijk ‘stille’ abonnee zal dan ook, meestal na 48 uur, van mijn website worden verwijderd. Als u binnen 48 uur een reactie schrijft op een artikel, zal uw account uiteraard niet meer worden verwijderd, tenzij u daarom verzoekt of uzelf via uw admin-paneel verwijdert.

Ik ben op zoek naar zinvolle en constructieve reacties en niet naar potentiële spammers.

Q

Login voor reacties en gesprekken